معافیت مالیاتی | بررسی کامل انواع معافیت از مالیات
معافیت از مالیات یکی از مهم ترین موضوعات در نظام مالیاتی ایران است. آگاهی از آن می تواند نقش تعیین کننده ای در مدیریت مالی اشخاص حقیقی و حقوقی داشته باشد. بسیاری از فعالان اقتصادی، کسب و کار های نوپا، شرکت های دانش بنیان، نهاد های فرهنگی و افراد ک مدرآمد، بر اساس مقررات قانون مالیاتهای مستقیم، از معافیت های مختلف برخوردار می شوند. اما مشکل اینجاست که بسیاری از شهروندان و حتی صاحبان کسب و کار، به دلیل آشنا نبودن با مواد قانونی، از حقوق مالیاتی خود مطلع نیستند. گاهی مبالغی را پرداخت می کنند که قانوناً تکلیفی به پرداخت آن ندارند.
قانونگذار در مواد متعدد قانون مالیاتهای مستقیم از جمله مواد : ۸، ۹، ۱۲، ۱۳، ۵۳، ۸۰، ۸۱، ۱۳۲ و ۱۳۹ معافیت های مالیاتی گسترده ای را برای حمایت از اقشار مختلف و توسعه فعالیت اقتصادی کشور پیشبینی می کند. این معافیت ها شامل:
- درآمد های کشاورزی
- فعالیت
- های خیریه
- صادرات کالا
- واحد های تولیدی
- کسب و کار های دانش بنیان
- مشاغل کوچک
- نویسندگان و هنرمندان
- شرکتهای تعاونی
و بسیاری موارد دیگر می شود. در این مقاله، به صورت جامع به این موضوع می پردازیم که معافیت از مالیات چیست؟ چه کسانی از آن بهره مند می شوند؟ مواد قانونی مربوطه کدام است؟ و برای استفاده از این امتیاز ها چه شرایطی باید رعایت شود؟ با بهترین وکی مالیاتی در تهران همراه باشید.
معافیت مالیاتی از منظر قانونی
معافیت مالیاتی به این معناست که قانون گذار در مواردی خاص، برخی درآمد ها، فعالیت ها یا اشخاص را از پرداخت مالیات معاف می کند. این معافیت می تواند کلی یا جزئی، دائمی یا موقت باشد. بر اساس ماده ۸ قانون مالیات های مستقیم، برخی درآمد ها اصولاً مشمول مالیات نیستند. ماده ۹ و ماده ۱۲ نیز انواع دیگری از معافیت ها را بیان کرده اند. به عبارتی ساده تر:
هر نوع درآمدی که در فهرست معافیت های قانونی قرار بگیرد، اصلاً مالیات بر آن تعلق نمی گیرد. همچنین مطالبه مالیات از چنین درآمدی، خلاف قانون است.
انواع معافیت مالیاتی
قانون ایران معافیت مالیاتی را در چند دسته اصلی طبقه بندی می کند. مهمترین آنها شامل موارد زیر است که به صورت کاملا جداگانه هر کدام را مورد بررسی قرار می دهیم و مواردی را که باید د مورد هر یک بدانید، خاطر نشان می کنیم. در ادامه با ما همراه باشید. در صورت نیاز به مشاوره تخصصی با بهترین وکیل در این امر از شماره تلفن وکیل پایه یک دادگستری که در این سایت موجود است استفاده نمایید.
معافیت مالیاتی درآمد های کشاورزی
ماده ۸۱ قانون مالیات های مستقیم مقرر می دارد:
فعالیتهای کشاورزی از جمله:
- دامداری
- دامپروری
- مرغداری
- پرورش ماهی
- نوغان داری
- زنبورداری
- کشاورزی
- باغداری
- صیادی
از پرداخت مالیات معاف هستند. این یکی از گسترده ترین معافیت های مالیاتی در کشور است.
معافیت درآمد های مؤسسات خیریه و عام المنفعه
مطابق ماده ۱۳۹:
- کمک ها
- اعانات
- هدایای نقدی و غیر نقدی که به نهاد های خیریه دارای مجوز رسمی پرداخت می شود.
کاملاً معاف از مالیات است. همچنین درآمدهای این مؤسسات نیز در صورتی که بهطور کامل صرف امور خیریه شود، مشمول مالیات نیست
معافیت مالیاتی فعالیت های فرهنگی، هنری و مطبوعاتی
طبق ماده ۱۴۲ سابق و بخشنامه های جدید:
- نویسندگان
- مترجمان
- هنرمندان
- بازیگران
- روزنامهنگاران
- ناشران و مطبوعات
درآمد های فرهنگی و هنری آنها معاف از مالیات است. (البته مشروط به دریافت مجوز های لازم).
معافیت صادرات کالا و خدمات
ماده ۱۴۱ مقرر می کند:
۱۰۰٪ درآمد حاصل از صادرات کالا و خدمات از مالیات معاف است. هدف این ماده، توسعه صادرات و افزایش تولید داخلی است. یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی دولت برای افزایش درآمد ارزی و توسعه تجارت بینالملل، معافیت مالیاتی صادرات کالا و خدمات است. قانونگذار در ماده ۱۴۱ قانون مالیاتهای مستقیم صراحتاً اعلام کرده است:
درآمد حاصل از صادرات کالا و خدمات به خارج از کشور، بهطور کامل از پرداخت مالیات معاف است. این معافیت، مشروط به ثبت و اظهار درست صادرات در سامانههای قانونی از جمله سامانه جامع تجارت و سامانه گمرک میباشد و تنها زمانی قابل اعمال است که صادرکننده اسناد گمرکی و پروانه صادراتی معتبر ارائه نماید. هدف این معافیت چیست؟
- رقابت پذیرتر شدن کالا های ایرانی در بازار های جهانی
- حمایت از تولید کنندگان داخلی
- افزایش صادرات غیر نفتی
- ورود ارز به کشور
معافیت واحد های تولیدی و صنعتی
مهم ترین ماده حمایتی از تولید:
- واحد های تولیدی، صنعتی و معدنی
- شرکت های خدماتی صادرات محور
- شرکت های فناوری و دانش بنیان
در صورت داشتن مجوز قانونی، از ۵ تا ۱۰ سال معافیت مالیاتی برخوردار می شوند. این ماده برای حمایت از تولید داخل و اشتغال زایی حیاتی است.
معافیت مالیاتی شرکت های دانش بنیان
طبق ماده ۳ قانون حمایت:
شرکتهای دانش بنیان طبق قانون «حمایت از شرکتها و مؤسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات»، در صورت تأیید توسط کارگروه ارزیابی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، از پرداخت مالیات، عوارض و حقوق گمرکی بهمدت حداکثر ۱۵ سال معاف می شوند.
هدف این معافیت، حمایت از نخبگان علمی، توسعه فناوری های پیشرفته، ایجاد اشتغال تخصصی و کاهش وابستگی کشور به منابع خام و واردات است. شرط اصلی بهره مندی از این امتیاز، ثبت رسمی شرکت، فعالیت در حوزه فناوری های نو، ارائه اظهار نامه مالیاتی در موعد مقرر و اثبات درآمد زایی از محصولات و خدمات دانشبنیان است.
در صورتی که یک شرکت فقط از نام دانشبنیان استفاده کند اما درآمد آن ناشی از محصولات دانش بنیان نباشد، سازمان امور مالیاتی می تواند معافیت را لغو کند و مالیات معوق را مطالبه کند. به همین دلیل، شرکت های دانش بنیان باید به صورت دقیق مدارک تولید، فروش و قرارداد های فناورانه خود را مستند سازی و در سامانه های رسمی ثبت کنند.
معافیت مالیاتی فعالیت های آموزشی و پژوهشی
فعالیت های آموزشی و پژوهشی با هدف ارتقای سطح علمی جامعه و گسترش عدالت آموزشی، از حمایت ویژه قانون گذار برخوردارند. بر اساس ماده ۱۳۹ قانون مالیات های مستقیم و بخشنامه های مرتبط، درآمد مدارس غیرانتفاعی، مراکز آموزشی آزاد دارای مجوز از وزارت آموزش و پرورش یا وزارت علوم، دانشگاه های غیر دولتی، پژوهشگاه ها و مؤسسات تحقیقاتی، در صورتی که تمام درآمد ها صرف اهداف آموزشی و پژوهشی تعیینی در اساسنامه شود، معاف از مالیات خواهد بود.
همچنین درآمد های حاصل از خدمات آموزشی آنلاین، کارگاه های تخصصی، دوره های مهارتی و پژوهش های سفارش محور نیز در صورت داشتن مجوز رسمی و رعایت ضوابط مالیاتی، امکان بهره مندی از این معافیت را دارند. البته این معافیت مشروط به تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر، ثبت دقیق هزینه ها و ارائه اسناد مالی معتبر است. در غیر این صورت، سازمان امور مالیاتی می تواند معافیت را رد کند و مالیات و جرایم قانونی را مطالبه کند.
معافیت مالیاتی درآمد املاک استیجاری
در مواردی مانند:
- مستأجر موظف به پرداخت مالیات شود
- صاحب ملک فاقد درآمد دیگر باشد
- یا درآمد اجاره کمتر از حدنصاب مالیاتی باشد
مدارکی مطابق ماده ۵۷ ارائه شود و بخشی از مالیات بخشیده می شود.
معافیت مالیاتی فعالیت های تعاونی ها
شرکت های تعاونی مانند:
- مسکن
- مصرف
- کارگری
- تولید
از تخفیف ها و معافیت های ویژه برخوردارند. قانون گذار به منظور حمایت از اشتغال زایی، توسعه فعالیت های تولیدی و مشارکت مردم در اقتصاد، برای تعاونی ها معافیت های مالیاتی ویژه ای در نظر می گیرد. بر اساس قانون مالیات های مستقیم و قوانین بخش تعاونی، شرکت های تعاونی تولید، مصرف، مسکن، کارگری و کشاورزی، در صورتی که دارای مجوز رسمی از وزارت تعاون باشند و سود حاصل از فعالیت آن ها مطابق اساسنامه و در راستای منافع اعضا مصرف شود، از معافیتها و تخفیف های مالیاتی قابل توجهی بهر همند میشوند.
هدف اصلی این حمایت ها، افزایش راندمان اقتصادی و جلوگیری از فشار مالیاتی بر تعاونی هایی است که در جهت رفاه عمومی فعالیت می کنند. البته بهره مندی از معافیت ها، مشروط به تسلیم اظهارنامه مالیاتی، ثبت دقیق دفاتر و اسناد مالی و رعایت ضوابط قانونی است. در صورتی که تعاونی ها برخلاف چار چوب قانونی فعالیت کنند. یا از معافیت سوء استفاده شود، سازمان امور مالیاتی مجاز است معافیت را لغو کندو مالیات و جرائم متعلقه را مطالبه نماید.
معافیت مالیاتی نهادهای دولتی و عمومی
درآمد های سازمانها و مؤسسات دولتی که با بودجه عمومی اداره می شوند، مشمول مالیات نیست.
قانونگذار به دلیل نقش حاکمیتی و خدماتی نهاد های دولتی و عمومی، برخی درآمد های آنان را از پرداخت مالیات معاف می کند. بر اساس مواد ۲ و ۳ قانون مالیات های مستقیم، وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی، شهرداری ها و دستگاه هایی که بودجه آن ها از محل درآمد های عمومی تأمین میشود، نسبت به فعالیت هایی که صرفاً در راستای انجام وظایف قانونی خود انجام می دهند، مشمول مالیات نیستند.
البته چنانچه این نهاد ها وارد فعالیت های اقتصادی یا تجاری خارج از حدود وظایف ذاتی خود شوند، مانند:
- اجاره اموال
- مشارکت در پروژه های سودآور
- یا فروش خدمات اقتصادی
درآمد های آنها مشابه اشخاص حقوقی خصوصی مشمول مالیات می باشد. هدف این نوع معافیت ها، جلوگیری از گردش مالیاتی درون دولت و حفظ منابع عمومی برای انجام وظایف حاکمیتی است. اما قانونگذار همزمان با وضع مقررات دقیق، مانع از سوء استفاده نهاد های عمومی از عنوان معافیت می شود.
شرایط استفاده از معافیت مالیاتی
اگرچه معافیت ها در قانون تصریح شده اند، اما بهره مندی از آنها منوط به رعایت چند شرط است:
- تسلیم اظهارنامه مالیاتی: طبق ماده ۱۹۴ و ۱۰۰، بسیاری از معافیت ها در صورتی اعمال می شوند که مؤدی اظهارنامه مالیاتی خود را در موعد مقرر (تا ۳۱ خرداد) تسلیم کند.
- دریافت مجوز فعالیت و رعایت مقررات: برای استفاده از معافیت باید شرکت های تولیدی باید پروانه بهره برداری داشته باشند. همچنین شرکت های دانش بنیان باید تاییدیه معاونت علمی داشته باشند. مضاف بر آن ، مؤسسات آموزشی و خیریه باید مجوز رسمی داشته باشند.
- ثبت صحیح درآمد ها و هزینه ها: طبق ماده ۹۵ قانون مالیات ها، مؤدی باید دفاتر قانونی، اسناد مالی، قرارداد ها و مدارک درآمدی را بهطور دقیق ثبت و ارائه کند
موارد حذف یا عدم شمول معافیت مالیاتی
گاهی افراد تصور می کنند فعالیتشان معاف است. اما به دلیل برخی خطا ها، معافیت اجرا نمی شود. مهم ترین موارد حذف معافیت از قرا زیر است:
- عدم تسلیم اظهارنامه
- نبودمجوز رسمی
- فعالیت خارج از چارچوب قانونی
- عدم ارائه مدارک هزینه و درآمد
- اعلام اطلاعات اشتباه یا ناقص
سازمان مالیاتی بر اساس مواد ۱۹۱ تا ۱۹۷ جرائم مربوطه را تعیین می کند.
مزایای معافیت مالیاتی
استفاده از معافیت مالیاتی قانونی، چند مزیت اساسی دارد:
- کاهش هزینه های کسب و کار
- افزایش سود خالص
- کمک به توسعه فعالیت های تولیدی و دانش بنیان
- ارتقای عدالت اقتصادی
- تشویق فعالیت های خیریه و فرهنگی
- جلوگیری از پرداخت های غیر قانونی
چگونه معافیت مالیاتی بگیریم؟
برای بهره مندی از هر معافیت باید مراحل زیر طی شود:
- مشخص کردن نوع فعالیت (تولیدی، فرهنگی، صادراتی…)
- بررسی ماده قانونی مربوطه
- تکمیل مدارک هویتی و مجوزها
- ثبتنام در سامانه tax.gov.ir
- تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر
- بارگذاری مدارک
- پیگیری وضعیت از طریق پنل کاربری
در موارد پیچیده، استفاده از خدمات وکیل متخصص مالیاتی می تواند از جرائم، خط اهای شکلی و رد معافیت جلوگیری کند.
جمع بندی
معافیت مالیاتی ابزاری قانونی و مهم برای حمایت از فعالیت های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و خیریه است. قانون مالیات های مستقیم، طیف گسترده ای از معافیت ها را در مواد مختلف پیش بینی می کند و اشخاص حقیقی و حقوقی می توانند با رعایت شرایط قانونی، از این امتیاز بهره مند شوند. آگاهی از این مقررات باعث می شود:
- مالیات غیرقانونی پرداخت نکنید
- از حقوق مالیاتی خود محروم نشوید
- فعالیت اقتصادی شما با هزینه کمتر انجام شود
اگر قصد دارید از معافیت های مالیاتی استفاده کنید. یا در پروندههای مالیاتی نیاز به مشاوره دارید، بهترین پیشنهاد این است که با وکیل متخصص مالیات و حقوق مالیاتی مشورت کنید. تا از تضییع حقوق خود جلوگیری نمایید.
